Bu içeriği yazdırmak için tıklayın...  Yazı tipini küçültmek için tıklayın.  Yazı tipini büyütmek için tıklayın.

COĞRAFİ KONUMU

Ayvacık Canik dağlarının kuzey eteklerinde, Yeşilırmak vadisinde, Suat Uğurlu Baraj gölünün kıyısında yer almaktadır. Bu uzun vadide bir de Hasan Uğurlu Baraj gölü bulunmaktadır. İlçenin en yakın komsusu 28 km. kuzeyindeki Çarşamba ilçesidir. Samsun'a uzaklığı ise 62 km. dir.

TARİHİ 

İlçenin kuruluş tarihi kesin olarak bilinmemekle birlikte, daha önce bağlı bulunduğu Çarşamba ilçesinden daha eski bir tarihe sahip olduğu sanılmaktadır. Eski tapularda Çarşamba ismi geçmeyip Ayvacık Geziyeri olarak bahsedilmektedir.

Ayvacık 1954'te tam teşekküllü nahiye olmuş; fakat 1960'da daha önce kurulmuş devlet teşkilatları kaldırılmıştır. Bu nedenle Ayvacık tekrar köy olmuştur.

20 Mayıs 1990 tarihinde Ayvacık köyü, Keskinoğlu köyü ile birleştirilerek Ayvacık ilçesi olmuştur. 19 Ağustos 1990 tarihinde yapılan mahalli seçimlerle de belediyesi kurulmuştur.

BARAJLARI 

Hasan Uğurlu Barajı Ayvacık ilçesinde Yeşilırmak üzerinde elektrik enerjisi üretimi amacı ile 1971-1981 yılları arasında inşa edilmiş bir barajdır.

Kaya gövde dolgu tipi olan barajın gövde hacmi 9223000 m3, akarsu yatağından yüksekliği 135.50 m, normal su kotunda göl hacmi 1073.75 hm3, normal su kotunda göl alanı 22.66 km2'dir. 500 MW güç kapasitesine sahip HES (hidroelektrik santralı) yılda 1217 GWh elektrik enerjisi üretimi sağlamaktadır.

Japonya Hükümetinden sağlanan kredilerle inşa edilmiştir. Baraja, inşaatın başlangıcında, 1971 yılında bir trafik kazasında hayatını kaybeden DSİ Samsun 7. Bölge Müdürü Hasan Uğurlu'nun adı verilmiştir.

Suat Uğurlu Barajı Ayvacık ilçesinde Yeşilırmak üzerinde, sulama ve elektrik enerjisi üretimi amacı ile 1975-1981 yılları arasında inşa edilmiş bir barajdır.

Kaya gövde dolgu tipi olan barajın gövde hacmi 2151000 m3, akarsu yatağından yüksekliği 38.00 m, normal su kotunda göl hacmi 182.00 hm3, normal su kotunda göl alanı 9.70 km2'dir. Baraj 83312 hektarlık bir sulama alanına hizmet vermekte, 46 MW güç kapasitesindeki HES (hidroelektrik santralı) yılda 273 GWh elektrik enerjisi üretimi sağlamaktadır.

Baraja, 1971 yılında, 18 kilometre yukarısındaki Hasan Uğurlu Barajı'nın inşaatının başlangıcında, eşi DSİ Samsun 7. Bölge Müdürü Hasan Uğurlu ile birlikte bir trafik kazasında hayatını kaybeden Suat Uğurlu'nun adı verilmiştir.

SOSYO-EKONOMİK YAPISI

Iİlçe halkının %80-90'i tarımla, % 8 - 9 'u ticaretle, % 1'i balıkçılıkla, uğraşmaktadır.

Tarımsal faaliyetler mısır, buğday, arpa ve fındık üretiminde yoğunlaşmıştır. İlçe topraklarının büyük bir bölümü ormanlık arazidir. Tarıma elverişli topraklar genellikle bozuk, kuru ormanlık alanların açılmasıyla elde edilmiştir.

Hayvancılık alanında ise potansiyel yeterince değerlendirilmemiş, ne mera ne de ahir hayvancılığı gelişme gösterebilmiştir.

İlçede ayrıca, elektrik üretimi yaparak sanayinin ana girdisi olan enerjiyi sağlayan Hasan Uğurlu Yeraltı Santrali ile Suat Uğurlu Hidra elektrik santrali yer almaktadır. Bu barajlar 1981-82 yıllarında hizmete girmişlerdir.

Hasan Uğurlu Barajı: Yeşilırmak üzerinde, 135 m. talveg yüksekliği olan baraj, 1.080.000.000 m3 su tutma hacmine sahiptir. Ortalama su derinliği 54m dır dır. Baraj enerji üretimi amacıyla yapılmış, Türkiye'nin ilk yeraltı santralinin kurulduğu yerdir. Arkasındaki gölün alanı 20 km2 dır dır. Barajın Ayvacık’a uzaklığı 8 km. Çarşamba’ya uzaklığı ise 36 km. dır.

Suat Uğurlu Barajı : Yeşilırmak üzerinde, Hasan Uğurlu Barajının altında, Balahor köyü civarında yaralan barajın talvegden yüksekliği 38 metredir. 175.000.000 m3 su tutma hacmine sahip olan barajda ortalama su derinliği 18 m olup, enerji üretimi yapılmaktadır. ayrıca yapımında Çarşamba ovasının düzenli olarak sulanması da amaçlanmıştır. Baraj Çarşamba ovasındaki tarım alanlarının yaklaşık %85'ini sulayabilecek kapasitededir. Barajın Çarşamba’ya uzaklığı 15 km kadardır.

TARİHİ ve KÜLTÜREL DEĞERLER

Osmanlılar zamanında Rum ve Ermenilerin yaşadığı bir köy olan Ayvacık'a Türkler Cumhuriyetten sonra yerleşmişlerdir. Bu nedenle ilçe köklü bir kültür yapısına sahip değildir. Varolan tarihi eserler ise Rum ve Ermeni istilasının yaşandığı dönemde yağmalanıp yok edilmiştir.

Gezi ve Mesire Yerleri:
Ayvacık Orta Karadenizin en güzel doğal yapısına sahip ilçelerinden bir tanesidir. Özellikle orman alanları Samsun ilindeki doğal değerleri yüksek alanlar içinde sayılmaktadır. Hasan Uğurlu ve Suat Uğurlu Baraj Gölleri ilçeye ayrı bir güzellik katmaktadır. Özellikle Hasan Uğurlu baraj gölü çevresindeki çam ormanlanıyla kaplı alan piknik ve mesire yeri olarak ideal bir mekandır.

Folklorik Değerler:
Yörenin kendine özgü "köçek ve kabaceviz" adlarında mahalli oyunları vardır. Düğünlerde ise yağlı pehlivan güreşleri düzenlenir. Bu güreşleri düğün sahibi kendisi organize eder. Ayvacık da ayrıca "Öndül Şenlikleri" denilen bir şenlik düzenlenir.Genellikle yılda birkez düzenlenen bu şenliklerde, yörede nam salmış sığır ve manda öküzlerinin kuvvetlerini denemek amacıyla "öndül" yarışması yapılır Ayvacık da elsanatları denilince, el tezgahlarında halis yünden dokunan "cecim" adı verilen kilimler ve kadınlarla, çocukların bellerine bağladıkları "kuşak" akla gelir. Cecim kızlara çeyiz olarak verilir ve yere sermek için kullanılır.

Yemekler:
İlçede ve yöresinde geleneksel yemek olarak "Keşkek" ve "Haluç" meşhurdur.